แผ่นซับเสียง – เลือกซื้ออย่างไร

หากคุณกำลังเลือกซื้อวัสดุซับเสียง ชนิด ขนาด ราคา รูปทรง ตลอดจนคำโฆษณาจากผู้ขายถึงและความสามารถในการซับเสียงของแผ่นซับเสียง คงทำให้คุณสับสนไม่มากก็น้อย คำถามที่พบบ่อยคือจะรู้ได้อย่างไรว่า วัสดุซับเสียงตัวไหนที่ควรเลือกใช้กับปัญหาเสียงก้องที่เรากำลังเผชิญอยู่

เพราะเสียงก้องเป็นคุณลักษณะที่เกิดขึ้นจากตัวของห้องเอง ไม่ใช่เกิดจากความผิดปกติของลำโพงหรือแหล่งกำเนิดเสียงใดๆที่เราต้องการแก้ไข ดังนั้นการแก้ไขลำโพง หรือแหล่งกำเนิดเสียงด้วยวิธีต่างๆ แทบไม่มีประโยชน์ในการลดเสียงก้องสะท้อนในห้องของคุณเลย

ยิ่งห้องมีขนาดที่ใหญ่ขึ้นเท่าไหร่ เสียงยิ่งเดินทางได้ยาวนานมากขึ้น การก้องสะท้อนก็จะมากขึ้นไปด้วย การแก้ไขปัญหาเสียงก้องเสียงสะท้อนที่ตรงที่สุด คือการเพิ่มความสามารถในการซับเสียงของห้องให้มากขึ้น จนเหมาะสมกับสภาพการใช้งานของห้องนั้นๆ อาจทำโดยใส่วัสดุซับเสียง  การเพิ่มจำนวนผู้ใช้งานในห้อง หรือการแก้ไขรูปทรงของห้องให้มีขนาดเล็กลง

วัสดุซับเสียงเป็นสินค้าที่ต้องอ้างอิงค่าทางวิทยาศาสตร์เท่านั้น ค่าเหล่านี้ NRC, SAA, α, Co-efficient, Sabin เป็นค่าทางวิทยาศาสตร์ที่ใช้กำกับ บอกคุณสมบัติ หรือ ควบคุมวัสดุซับเสียงที่คุณกำลังเลือกเมื่อวัสดุซับเสียงติดตั้งอยู่ในรูปแบบหนึ่งๆ คุณควรถามหาค่าการทดสอบของวัสดุซับเสียงจากห้องปฎิบัติการทางเสียง (Acoustic Lab) จากผู้ขายทุกครั้ง เมื่อคุณต้องการเปรียบเทียบว่าวัสดุซับเสียงยี่ห้อ A หรือวัสดุซับเสียงยี่ห้อ B ดีกว่ากัน

Acoustic Lab Report – สำคัญอย่างไร

Lab Report คือเอกสารที่ห้องปฏิบัติการเสียงส่งมอบให้ผู้ผลิตวัสดุซับเสียง เพื่ออ้างอิงคุณสมบัติวัสดุซับเสียงกับผู้ออกแบบ วิศวกรเสียง และผู้ใช้งาน ค่าการซับเสียงของสินค้าต้องมาพร้อม Lab Report เท่านั้น ASTM, ISO คือสองมาตรฐานที่ใช้ในการทดสอบแผ่นซับเสียงที่มีในโลกปัจจุบัน คุณต้องตรวจสอบทุกครั้งว่าแผ่นซับเสียงที่คุณกำลังเลือกซื้ออ้างอิงมาตรฐานการทดสอบตัวไหน การทดสอบแผ่นซับเสียงในมาตรฐาน ASTM ทำโดยการวางแผ่นซับเสียงลงในห้องทดลองที่ก้องสะท้อน จากนั้นเมื่อนำวัสดุซับเสียงใส่เข้าไป ค่าการสะท้อนของเสียงลดลงเท่าใด เจ้าหน้าที่แปรค่าที่ได้เป็นตัวเลข α และ NRC มาตรฐาน ASTM เหมาะสำหรับใช้งานสำหรับห้องขนาดใหญ่ที่มีเสียงก้องกังวาน ผลการทดลองบ่งบอกความสามารถในการซับเสียงชนิด Random Incident

มาตรฐาน ISO  วัสดุซับเสียงได้รับการทดสอบการสะท้อนผ่าน Impedance test tube  วัสดุซับเสียงทรงกลมจะถูกใส่เข้าท่อทรงกระบอก เพื่อทดสอบความสามารถในการซับเสียงในช่วงความถี่ที่ต้องการ เจ้าหน้าที่ห้องทดลองแปรผลที่ได้เป็นค่าการซับเสียงชนิด Normal incident คุณจะเห็นได้ว่าไม่ว่าวัสดุซับเสียงจะอ้างอิงมาตรฐานใด Acoustic Lab จะต้องทำตามมาตรฐาน ASTM, ISO เท่านั้น

ความเหมือนที่แตกต่าง

การแขวนวัสดุซับเสียง การติดวัสดุซับเสียงโดยตรงเข้ากับผนัง การนำวัสดุซับเสียงใส่กรอบ หรือการนำวัสดุซับเสียงเข้ามุม แม้ว่าคุณจะกระทำกับวัสดุซับเสียงตัวเดียวกัน ค่าการซับเสียงจะต่างกัน มาตรฐาน ASTM ระบุชัดเจนว่าค่าการซับเสียงของวัสดุที่ถูกทดสอบ ติดตั้งอยู่ในรูปแบบใด (Type ต่างๆกัน) การแขวน วางกับพื้น ห้อยแบบเรียงกัน หรือ ติดตั้งแบบมีช่องอากาศ คุณต้องเรียกหา Lab Report จากผู้ขายเพื่อตรวจว่า ตรงกับคำโฆษณาของคุณสมบัติแผ่นซับเสียงที่คุณสนใจหรือไม่ ในบางกรณีผู้ขายจงใจแสดงค่าการซับเสียงที่มากที่สุดจากการติดตั้ง ที่ไม่ตรงกับการติดตั้งของคุณ เพื่อเหตุผลทางการตลาด บางครั้งให้ห้องทดลองทำการทดสอบแบบยึดติดผนัง โดยมีช่องอากาศด้านหลัง เพื่อให้ค่า NRC สูงขึ้น (10-15%)  แต่จงใจไม่ระบุวิธีการทดสอบแผ่นซับเสียงไว้ในแผ่นโฆษณา

การทดลองที่เข้มงวด

การเลือกซื้อวัสดุซับเสียงจะยากขึ้นไปอีกเมื่อคุณรู้ว่าแม้แต่การทดสอบวัสดุซับเสี่ยงตัวเดียวกัน แต่ต่าง Acoustic Lab กันค่าที่ได้อาจไม่เท่ากัน หากผู้ขายเลือกใช้ห้องปฏิบัติการทางเสียงที่เคร่งครัด วัสดุซับเสียงที่ถูกวางลงบนห้องทดลองเพื่อทดสอบต้องห่อหุ้ม ขอบด้านข้างทั้งหมด ก่อนเริ่มการทดสอบ คุณลองนึกถึงวัสดุซับเสียงที่มีความหนา 2.5 cm ขนาดกว้าง 60 cm ยาว 120 cm พื้นที่ขอบทั้งหมดที่ไม่ได้รับการปกปิดจะซับเสียงได้เพิ่มขึ้นอีก การซับเสียงแบบเปิดขอบจะเพิ่มขึ้นได้มากถึง 5-10% ซึ่งไม่ใช่เรื่องเล็กๆ  อาจทำให้ค่า NRC เพิ่มขึ้นหรือลดลง NRC 0.65 à NRC 0.7 ได้เลยทีเดียว วัสดุซับเสียงส่วนใหญ่เมื่อติดตั้งจริงกับผนังมักไม่มีขอบที่ช่วยดูดซับเสียงเพิ่มเติมแต่อย่างไร Lab Report ที่ชัดเจนจะระบุถึงการปิด หรือไม่ปกปิดขอบของวัสดุซับเสียงในขณะทำการทดสอบที่อาจทำให้ค่า NRC สูงขึ้นหรือลดลงได้

จนถึงปัจจุบันห้องปฏิบัติการทดสอบการสะท้อนของวัสดุตามมาตรฐาน ASTM ทุกชนิด Mounting type ยังไม่มีในประเทศไทย ผลทางห้องปฏิบัติการส่วนใหญ่ที่วัสดุซับเสียงอ้างถึงล้วนมาจากห้องทดลองต่างประเทศ หน้าที่ของผู้ซื้อคือ ตรวจสอบถึงคำโฆษณาของผู้ขายแผ่นซับเสียงว่าตรงกับสิ่งที่ระบุไว้ใน Lab Report หรือไม่ ในเบื้องต้นคุณก็จะเลือกซื้อวัสดุซับเสียงที่มีคุณสมบัติดีเพียงพอต่อการใช้ลดเสียงสะท้อนในห้องเจ้าปัญหาได้แล้ว

ชนิดของวัสดุซับเสียง
ในตลาดมีให้คุณเลือกซื้อแผ่นซับเสียงมากมายตั้งแต่ Gypsum, Perforated panels, ชานอ้อย, โฟม, แผ่นใยแก้ว-ใยหิน หุ้มผ้า กระดาษอัด หรือแบบแผ่นโพลิเอสเตอร์ ทั้งหมดแตกต่างในเรื่องของราคา ความคงทนระยะยาว คุณควรสอบถามระยะเวลาประกันของสินค้า ความคงทน รวมทั้งความปลอดภัยของวัสดุซับเสียงนั้นๆจากผู้ขาย

ติดเท่าไหร่แล้วก็ติดตรงไหน
คือคำถามที่ยากที่สุดยิ่งกว่าการเลือกซื้อวัสดุซับเสียง ขนาดของห้องที่มีปัญหาเสียงสะท้อนและการใช้งาน (function) ของห้องนั้น มีความสำคัญมากที่สุด สองปัจจัยนี้กำหนดพื้นที่ของวัสดุซับเสียงที่ต้องใช้ในห้องที่เกิดปัญหาเสียงก้องสะท้อน

ยิ่งห้องของคุณมีความซับซ้อนทางสถาปัตยกรรมมากขึ้น รูปทรงไม่สมมาตร หรือมีรูปทรงแปลกๆ มีสัดส่วนแปลก ค่าความสามารถในการซับเสียงที่ระบุเอาไว้ใน Lab Report ยิ่งสำคัญมากขึ้นเท่านั้น ทางผู้ติดตั้ง หรือ เจ้าของสินค้า ต้องคำนวณจำนวนวัสดุซับเสียงที่ต้องใช้งานให้กับคุณ

ในบางกรณีผู้ขายกำหนดจำนวนวัสดุซับเสียงที่ต้องใช้งานเป็น % สัดส่วนของพื้นที่ว่างในห้อง เพื่อความสะดวกในการขายสินค้า แต่การกำหนดเป็น % นั้นไม่เที่ยงตรงกับห้องผู้ใช้งานจริง เพราะ function การใช้งานต่างๆในจำนวนวัสดุซับเสียงที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง การสะท้อนของเสียงมีตัวแปรที่ส่งผลต่อจำนวนวัสดุซับเสียงมาก เช่นค่าการสะท้อนของพื้นผิว รูปทรงของห้อง ปัญหาจะยิ่งซับซ้อนขึ้นไปอีกเมื่อไม่มีการระบุถึงตำแหน่งที่ต้องติดตั้งวัสดุซับเสียงเอาไว้ บอกได้เพียงแต่ขนาดเป็น ตรม ของวัสดุซับเสียงเท่านั้น

ห้องประชุมหรือห้องขนาดใหญ่และซับซ้อน
ผู้ให้บริการติดตั้งวัสดุซับเสียง ที่แน่นอนไม่ใช่ผู้รับเหมาที่มีหน้าที่เพียงติดตั้ง มีหน้าที่ทำแบบจำลองการสะท้อนเสียง (Acoustic modeling) โดยการสร้างแบบจำลองที่แม่นยำเพื่อแก้ปัญหาเสียงก้องนั้นอาจะใช้เวลาสร้างเป็นสัปดาห์หรือเดือนเลยทีเดียว แต่ผลลัพธ์ที่ได้จะทำให้ปัญหาเสียงก้องเสียงสะท้อนลดลงอย่างเห็นได้ชัด สำหรับในกลุ่มห้องที่มีขนาดใหญ่ นอกเหนือจากความเชี่ยวชาญผู้คำนวณแบบการสะท้อนแล้ว ค่าที่เที่ยงตรงมากๆ จาก Lab Report ที่ได้กล่าวไว้แล้วด้านบน ยิ่งมีความสำคัญมากขึ้นไปอีก เพราะนอกเหนือจากจำนวนวัสดุซับเสียงแล้ว ตำแหน่งที่ติดตั้ง เพื่อให้ผู้เข้าใช้งานห้องได้ยินเสียงที่ดีที่สุดจากแหล่งกำเนิด การกำหนดตำแหน่งติดตั้งเป็นเครื่องชี้เป็นตายสำหรับห้องที่มีขนาดใหญ่ทีเดียว

ราคาวัสดุซับเสียงที่ถูก ไม่ใช่ข้อแก้ตัวที่จะไม่มีผลทดลอง (Lab Report) จากห้องปฎิบัติการให้คุณ